Co na wymioty u dziecka? Bezpieczne kroki i czerwone flagi

Wymioty u dziecka to jedno z tych doświadczeń, które potrafią spędzić sen z powiek każdemu rodzicowi. Widok cierpiącego malucha i niepewność, jak najlepiej mu pomóc, są niezwykle stresujące. Chociaż jest to częsta dolegliwość, szczególnie w wieku dziecięcym, z odpowiednią wiedzą i przygotowaniem można skutecznie łagodzić objawy i zapobiegać poważniejszym konsekwencjom.

W tym przewodniku znajdziesz kompleksowe informacje, które pomogą Ci zrozumieć przyczyny wymiotów, nauczą Cię, jak prawidłowo nawadniać dziecko, co podawać do jedzenia, a także kiedy bezwzględnie konieczna jest konsultacja lekarska. Moim celem jest dostarczenie Ci praktycznych wskazówek, które dadzą Ci poczucie kontroli i spokoju w tej trudnej sytuacji.

Co robić, gdy dziecko wymiotuje? Przewodnik dla rodziców

Wymioty u dziecka są zjawiskiem, które, choć nieprzyjemne i często niepokojące dla rodziców, zazwyczaj stanowią naturalny mechanizm obronny organizmu. Mogą być sygnałem wielu różnych dolegliwości, od tych błahych po wymagające natychmiastowej interwencji medycznej. Kluczem do skutecznej pomocy jest zrozumienie potencjalnych przyczyn i umiejętność właściwej reakcji.

Dlaczego Twoje dziecko wymiotuje? Zrozumienie najczęstszych przyczyn

Zrozumienie, dlaczego dziecko wymiotuje, jest pierwszym krokiem do skutecznej pomocy. W większości przypadków wymioty są objawem samoograniczającej się infekcji lub reakcji na coś, co dziecko zjadło. Pamiętajmy, że organizm dziecka reaguje inaczej niż dorosłego, a jego układ pokarmowy jest bardziej wrażliwy. Jako ekspertka w dziedzinie zdrowia dzieci, mogę potwierdzić, że najczęściej spotykamy się z kilkoma typowymi scenariuszami:

• Ostre nieżyty żołądkowo-jelitowe (tzw. "jelitówka" lub grypa żołądkowa): To zdecydowanie najczęstsza przyczyna, zwłaszcza u dzieci. Wywołują ją zazwyczaj wirusy, takie jak rotawirusy, norowirusy czy adenowirusy. Często towarzyszy im biegunka i gorączka, a objawy mogą pojawić się nagle.
• Błędy dietetyczne: Czasem wymioty są po prostu reakcją na przejedzenie, spożycie zbyt tłustych lub ciężkostrawnych potraw, albo zbyt szybkie jedzenie. Dziecięcy brzuszek bywa kapryśny i potrafi w ten sposób sygnalizować dyskomfort.
• Zatrucia pokarmowe: Jeśli dziecko zjadło coś, co było zepsute lub skażone toksynami bakteryjnymi (np. Salmonella), wymioty mogą pojawić się nagle i być bardzo intensywne. Zazwyczaj występują po konkretnym posiłku.
• Infekcje ogólnoustrojowe: Wymioty mogą być również objawem towarzyszącym innym chorobom, które nie dotyczą bezpośrednio układu pokarmowego. Przykładem są zapalenie ucha środkowego, infekcje dróg oddechowych (szczególnie przy silnym kaszlu) czy zakażenie układu moczowego. Organizm dziecka reaguje całościowo, a wymioty bywają jednym z wielu symptomów.

Czy to "jelitówka", zatrucie, a może coś innego?

Rozróżnienie przyczyn wymiotów może być trudne, ale obserwacja objawów towarzyszących jest kluczowa. Jeśli mamy do czynienia z infekcją wirusową, czyli popularną "jelitówką", wymioty często pojawiają się wraz z biegunką i gorączką. Dziecko może być osłabione, marudne, a objawy mogą utrzymywać się przez kilka dni. Z kolei zatrucie pokarmowe zazwyczaj charakteryzuje się nagłym początkiem, często w ciągu kilku godzin po spożyciu konkretnego posiłku, i może być bardzo gwałtowne, choć zazwyczaj ustępuje szybciej niż infekcja wirusowa.

Warto pamiętać, że istnieją też inne, mniej oczywiste przyczyny. U niemowląt często obserwujemy refluks żołądkowo-przełykowy, który należy odróżnić od fizjologicznego ulewania. Jeśli wymioty pojawiają się podczas podróży, najprawdopodobniej jest to choroba lokomocyjna. Niekiedy wymioty są reakcją na alergię pokarmową, np. na białko mleka krowiego. W rzadszych przypadkach mogą wskazywać na poważniejsze problemy, takie jak infekcje ucha czy dróg oddechowych, a nawet silny stres. Dokładna obserwacja i notowanie wszystkich objawów pomoże lekarzowi postawić właściwą diagnozę.

Nawadnianie to podstawa: Jak skutecznie zapobiegać odwodnieniu?

Gdy dziecko wymiotuje, moim absolutnym priorytetem, i to chcę mocno podkreślić, jest zapobieganie odwodnieniu. To właśnie odwodnienie stanowi największe zagrożenie dla zdrowia i życia malucha, zwłaszcza tego najmłodszego. Wymioty, a często towarzysząca im biegunka, prowadzą do szybkiej utraty płynów i elektrolitów, co może mieć poważne konsekwencje.

Nawadnianie jest absolutnym priorytetem: Kluczowe jest zapobieganie odwodnieniu, które jest największym zagrożeniem.

Dlatego wszystkie nasze działania w pierwszej kolejności muszą skupiać się na uzupełnianiu płynów. Nie ma nic ważniejszego w początkowej fazie choroby niż konsekwentne i odpowiednie nawadnianie.

Czym nawadniać, by skutecznie zapobiec odwodnieniu?

Najlepszym i najbardziej skutecznym sposobem na nawadnianie dziecka podczas wymiotów są doustne płyny nawadniające (DPN), powszechnie znane jako elektrolity. Nie bez powodu są one rekomendowane przez Światową Organizację Zdrowia. Ich skład odpowiednie proporcje glukozy i soli mineralnych sprawia, że woda jest znacznie lepiej wchłaniana z jelit, co jest kluczowe w walce z odwodnieniem. W aptekach znajdziesz szeroki wybór preparatów w saszetkach, często o różnych smakach (np. pomarańczowym, truskawkowym), co może ułatwić podanie ich dziecku. Dostępne są również wersje bezsmakowe.

• Doustne płyny nawadniające (elektrolity)
• Woda przegotowana, chłodna
• Słaba, gorzka herbata (rumiankowa, miętowa)

Elektrolity dla dzieci: dlaczego są lepsze niż woda i jak je podawać?

Elektrolity są znacznie lepszym wyborem niż sama woda, ponieważ dostarczają nie tylko płynów, ale również niezbędnych soli mineralnych (sodu, potasu, chloru) i glukozy. Glukoza jest potrzebna do transportu sodu i wody przez ściany jelit, co znacząco przyspiesza nawadnianie. Sama woda, choć gasi pragnienie, nie uzupełnia utraconych elektrolitów, a w skrajnych przypadkach może nawet rozcieńczyć te, które pozostały w organizmie, pogarszając stan dziecka.

Kluczem do skutecznego podawania elektrolitów jest technika małych porcji. Wiem z doświadczenia, że to często największe wyzwanie, ale jest ono niezwykle ważne:

1. Małe porcje: Podawaj dziecku bardzo małe ilości płynu 5-10 ml (czyli jedną-dwie łyżeczki) jednorazowo.
2. Często: Powtarzaj podawanie co 5-10 minut. To pozwala na stopniowe wchłanianie płynu i minimalizuje ryzyko wywołania kolejnych wymiotów.
3. Nawet po wymiotach: Jeśli dziecko zwymiotuje, odczekaj 10-15 minut i spróbuj podać płyn ponownie, wciąż w małych porcjach. Ważne jest, aby nie poddawać się po pierwszej nieudanej próbie.
4. Cierpliwość: Bądź cierpliwa i konsekwentna. Nawadnianie to proces, który wymaga czasu i wytrwałości.

Domowe alternatywy: czy woda, herbata lub kompot to dobry pomysł?

Zdecydowanie odradzam podawanie słodkich soków, napojów gazowanych czy kompotów. Ich wysoka zawartość cukru może nasilać biegunkę, a także prowadzić do dalszego odwodnienia, ponieważ cukier "ciągnie" wodę do jelit. Napoje gazowane dodatkowo podrażniają żołądek i mogą wywoływać wzdęcia, co tylko pogorszy samopoczucie dziecka. Unikajmy ich, nawet jeśli dziecko bardzo o nie prosi.

Technika małych kroków: jak podawać płyny, żeby dziecko ich nie zwróciło?

Podawanie płynów wymiotującemu dziecku to prawdziwa sztuka, która wymaga cierpliwości i odpowiedniej techniki. Oto kilka sprawdzonych sposobów, które pomogą zminimalizować ryzyko ponownych wymiotów:

1. Zacznij od bardzo małych porcji: Jak już wspomniałam, 5-10 ml (jedna-dwie łyżeczki) to idealna ilość na początek. Możesz użyć strzykawki bez igły, łyżeczki lub nawet pipetki, aby precyzyjnie odmierzyć płyn.
2. Podawaj często i regularnie: Co 5-10 minut, nie rzadziej. Ta regularność jest kluczowa, aby utrzymać stałe nawodnienie bez przeciążania żołądka.
3. Spokój i cisza: Zapewnij dziecku spokojne otoczenie. Unikaj pośpiechu i stresu, które mogą nasilać odruch wymiotny. Dziecko powinno być w pozycji półsiedzącej lub siedzącej.
4. Chłodne płyny: Płyny o temperaturze pokojowej lub lekko chłodne są zazwyczaj lepiej tolerowane niż ciepłe.
5. Obserwuj reakcję dziecka: Jeśli dziecko dobrze toleruje małe porcje, możesz spróbować delikatnie zwiększyć ilość, np. do 15-20 ml. Jeśli pojawią się nudności lub wymioty, wróć do mniejszych porcji i wydłuż przerwy.
6. Nie zmuszaj: Nigdy nie zmuszaj dziecka do picia na siłę. To może wywołać jeszcze większy stres i opór. Staraj się zachęcać, oferować ulubiony kubeczek lub słomkę.

Dieta dla małego brzuszka: Co podać, a czego unikać po wymiotach?

Gdy najgorsze minie, a wymioty ustąpią, przychodzi czas na stopniowe wprowadzanie pokarmów stałych. To delikatny etap, który wymaga rozwagi i cierpliwości, aby nie obciążyć nadwyrężonego układu pokarmowego dziecka i nie sprowokować nawrotu dolegliwości.

Kiedy można zacząć podawać jedzenie po wymiotach?

W początkowej fazie intensywnych wymiotów, jak już podkreślałam, skupiamy się wyłącznie na nawadnianiu. Nie ma sensu podawać jedzenia, skoro i tak zostanie ono zwrócone. Zazwyczaj, jeśli dziecko nie wymiotuje przez co najmniej 4-6 godzin i chętnie pije płyny, można powoli zacząć myśleć o wprowadzeniu pierwszych, bardzo lekkostrawnych posiłków. Pamiętaj, że to sygnał, że jego brzuszek jest gotowy na przyjęcie czegoś więcej niż tylko płynów.

Pierwsze posiłki: sprawdzone i bezpieczne produkty (kleiki, sucharki, gotowane warzywa)

Kiedy zdecydujesz się na wprowadzenie jedzenia, wybieraj produkty, które są łagodne dla żołądka i łatwe do strawienia. Oto lista sprawdzonych i bezpiecznych opcji, które polecam:

• Kleik ryżowy lub kukurydziany: Przygotowany na wodzie, bez dodatku mleka. Jest bardzo delikatny i dostarcza energii.
• Sucharki i biszkopty: Proste, bez nadzienia i czekolady. Są lekkostrawne i mogą pomóc w ustabilizowaniu żołądka.
• Gotowana marchew: Rozgotowana i przetarta na puree. Marchew ma właściwości zapierające, co może być pomocne, jeśli wymiotom towarzyszyła biegunka.
• Gotowane jabłko: Również w formie musu. Jest łagodne i dostarcza pektyn.
• Ryż: Biały, gotowany na sypko, bez tłuszczu.
• Gotowany kurczak lub indyk: Chude mięso, podane w małych ilościach, bez skóry, ugotowane na parze lub w wodzie. Wprowadzamy je nieco później, gdy dziecko dobrze toleruje inne produkty.
• Ziemniaki: Gotowane i rozgniecione, bez masła i mleka.

Lista produktów zakazanych: tego nie podawaj wymiotującemu dziecku

Tak samo ważne, jak wiedza o tym, co podać, jest świadomość, czego bezwzględnie unikać. Niektóre produkty mogą tylko nasilić dolegliwości i opóźnić powrót do zdrowia. Oto lista, której należy się trzymać:

• Tłuste i smażone potrawy: Są ciężkostrawne i mogą podrażniać żołądek, wywołując kolejne wymioty.
• Wzdymające warzywa i owoce: Kapusta, fasola, brokuły, cebula, czosnek, gruszki, śliwki mogą powodować dyskomfort i gazy.
• Słodycze i czekolada: Wysoka zawartość cukru i tłuszczu jest obciążeniem dla chorego układu pokarmowego.
• Słodkie napoje i soki owocowe: Jak już wspomniałam, mogą nasilać biegunkę i odwodnienie.
• Ostre przyprawy: Mogą podrażniać błonę śluzową żołądka.
• Mleko i produkty mleczne: W początkowej fazie choroby, zwłaszcza przy infekcjach wirusowych, mogą być źle tolerowane ze względu na przejściową nietolerancję laktozy. Lepiej wprowadzać je stopniowo, gdy dziecko poczuje się lepiej.

Powrót do normalnej diety: jak to zrobić bezpiecznie i bez nawrotów?

Powrót do normalnej diety powinien być procesem stopniowym i rozłożonym w czasie, nawet na kilka dni. Nie rzucaj się od razu na ulubione, ale cięższe potrawy dziecka. Wprowadzaj nowe produkty powoli, obserwując reakcję organizmu. Jeśli po jakimś posiłku pojawią się nudności lub wymioty, cofnij się o krok i wróć do lżejszych produktów. Pamiętaj, że każdy organizm reaguje inaczej, a kluczem jest indywidualne podejście i cierpliwość. Stopniowo zwiększaj różnorodność i objętość posiłków, aż do pełnego powrotu do zdrowia.

Domowe sposoby i leki bez recepty: Co naprawdę działa?

Wielu rodziców zastanawia się, czy istnieją domowe sposoby lub leki bez recepty, które mogą szybko ulżyć dziecku w cierpieniu. Ważne jest, aby pamiętać, że nie zawsze konieczne jest sięganie po farmaceutyki. Często proste metody i odpowiednia pielęgnacja są wystarczające, a w niektórych przypadkach leki mogą nawet maskować poważniejsze objawy. Zawsze jednak warto wiedzieć, co mamy do dyspozycji.

Sprawdzone domowe metody na złagodzenie nudności

Zanim sięgniesz po apteczkę, spróbuj zastosować proste, domowe sposoby, które mogą przynieść ulgę w nudnościach i ogólnym dyskomforcie:

• Spokój i komfort: Zapewnij dziecku ciche, spokojne miejsce do odpoczynku. Unikaj nadmiernego hałasu i intensywnych zapachów, które mogą nasilać nudności.
• Chłodne okłady: Delikatny, chłodny okład na czoło lub kark może przynieść ulgę i zmniejszyć uczucie gorąca.
• Wietrzenie pomieszczenia: Świeże powietrze jest bardzo ważne. Regularnie wietrz pokój, w którym przebywa dziecko, aby zapewnić dopływ tlenu i usunąć nieprzyjemne zapachy.
• Lekki ucisk na nadgarstki: Niektóre dzieci odczuwają ulgę przy delikatnym ucisku na punkty akupresurowe na nadgarstkach (ok. 2-3 cm od zgięcia nadgarstka, między dwoma ścięgnami). Można też spróbować specjalnych opasek akupresurowych.
• Odwracanie uwagi: Jeśli dziecko jest w stanie, delikatne zajęcia, takie jak czytanie książki czy słuchanie spokojnej muzyki, mogą pomóc odwrócić uwagę od nudności.

Preparaty z apteki, które warto mieć w domu: przegląd opcji

W apteczce każdego rodzica warto mieć kilka podstawowych preparatów, które mogą okazać się pomocne. Pamiętaj jednak, aby zawsze czytać ulotki i konsultować dawkowanie z farmaceutą lub lekarzem, zwłaszcza w przypadku małych dzieci.

• Dimenhydrynat (np. Aviomarin): Jest to lek stosowany głównie w chorobie lokomocyjnej. Działa przeciwwymiotnie i przeciwhistaminowo. Pamiętaj, że jest przeznaczony dla starszych dzieci (zgodnie z ulotką producenta) i może powodować senność. Nie jest to lek na wymioty infekcyjne.
• Preparaty z imbirem (np. Lokomotiv): Imbir jest naturalnym środkiem łagodzącym mdłości. Dostępne są w formie syropów, pastylek do ssania czy tabletek. Są bezpieczniejsze dla młodszych dzieci i mogą być skuteczne w łagodzeniu nudności, również tych związanych z podróżą.

Probiotyki przy wymiotach: czy warto je podawać?

Probiotyki, czyli "dobre" bakterie, odgrywają kluczową rolę w utrzymaniu zdrowej flory bakteryjnej jelit. Chociaż nie są lekiem na same wymioty, ich podawanie może być bardzo pomocne, zwłaszcza gdy wymiotom towarzyszy biegunka. Infekcje wirusowe i bakteryjne często zaburzają równowagę mikroflory jelitowej, a probiotyki mogą przyspieszyć jej odbudowę, skracając czas trwania biegunki i wspierając regenerację układu pokarmowego. Warto wybrać probiotyki przeznaczone dla dzieci, zawierające szczepy takie jak Lactobacillus rhamnosus GG czy Saccharomyces boulardii, których skuteczność została potwierdzona w badaniach.

Czerwone flagi: Kiedy pilnie skonsultować się z lekarzem?

Chociaż większość przypadków wymiotów u dzieci jest niegroźna i mija samoistnie, istnieją pewne objawy, które powinny wzbudzić Twój natychmiastowy niepokój. To są tzw. czerwone flagi, które bezwzględnie wymagają pilnej konsultacji lekarskiej lub wizyty w szpitalu. Moja rada jako ekspertki jest jasna: w takich sytuacjach nie zwlekaj szybka reakcja może być kluczowa dla zdrowia i bezpieczeństwa Twojego dziecka.

Jak rozpoznać niebezpieczne objawy odwodnienia? (apatia, suche pieluchy, płacz bez łez)

Odwodnienie jest największym zagrożeniem przy wymiotach i biegunce. Naucz się rozpoznawać jego objawy, zwłaszcza te świadczące o ciężkim odwodnieniu:

• Apatia, senność, trudności z wybudzeniem: Dziecko jest niezwykle osłabione, nie reaguje na bodźce, trudno je obudzić.
• Suche śluzówki i język: Usta i język są wyraźnie suche, lepkie, brak śliny.
• Zapadnięte oczy: Oczy wydają się "zapadnięte" w oczodołach.
• Płacz bez łez: Starsze niemowlęta i dzieci płaczą, ale nie ma łez.
• Rzadkie oddawanie moczu (sucha pielucha): U niemowląt brak mokrej pieluchy przez ponad 6 godzin, u starszych dzieci brak oddawania moczu przez 8-12 godzin.
• Zimne i blade kończyny: Ręce i stopy mogą być chłodne i sine.
• Zapadnięte ciemiączko: U niemowląt ciemiączko jest wyraźnie zapadnięte.

Analiza wymiocin: jaki kolor lub zawartość powinny Cię zaniepokoić? (krew, żółć)

Wygląd wymiocin może dostarczyć cennych informacji o przyczynie problemu. Zwróć uwagę na ich kolor i zawartość:

• Świeża krew (czerwona): Może świadczyć o podrażnieniu przełyku lub żołądka, ale zawsze wymaga oceny lekarskiej.
• Krew strawiona (wygląd fusów od kawy): To bardzo niepokojący objaw, świadczący o krwawieniu z górnego odcinka przewodu pokarmowego. Wymaga natychmiastowej interwencji.
• Zielone lub żółte zabarwienie (żółć): Wymiociny zabarwione żółcią mogą sugerować niedrożność jelit, co jest stanem pilnym.
• Wymiociny kałowe: Bardzo rzadkie, ale niezwykle poważne, wskazujące na niedrożność jelit.

Niepokojące objawy towarzyszące: silny ból brzucha, wysoka gorączka, ból głowy

• Silny, nieustępujący ból brzucha: Szczególnie jeśli jest zlokalizowany i nasila się.
• Wysoka gorączka: U niemowląt poniżej 3. miesiąca życia każda gorączka powyżej 38°C, u starszych dzieci gorączka powyżej 39°C, szczególnie jeśli nie reaguje na leki.
• Ból głowy i sztywność karku: Mogą sugerować zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.
• Zaburzenia świadomości: Dezorientacja, drgawki, utrata przytomności.
• Zatrzymanie gazów i stolca: W połączeniu z wymiotami może wskazywać na niedrożność jelit.
• Uporczywe, chlustające wymioty: Szczególnie u niemowląt poniżej 3. miesiąca życia, mogą być objawem przerostowego zwężenia odźwiernika.
• Wiek dziecka: Każdy przypadek wielokrotnych wymiotów u niemowlęcia poniżej 6. miesiąca życia wymaga konsultacji lekarskiej.
• Brak możliwości nawodnienia: Dziecko odmawia picia lub wymiotuje natychmiast po każdej próbie podania płynu.

Wymioty po urazie głowy: dlaczego to zawsze sygnał alarmowy?

Chcę to bardzo mocno podkreślić: wymioty, które pojawiły się po urazie głowy, zawsze wymagają natychmiastowej oceny lekarskiej. Niezależnie od tego, czy uraz wydawał się niegroźny, czy dziecko początkowo czuło się dobrze, pojawienie się wymiotów jest sygnałem alarmowym, który może wskazywać na wstrząśnienie mózgu lub inne poważniejsze uszkodzenia. W takiej sytuacji nie ma miejsca na czekanie natychmiast udaj się z dzieckiem do lekarza lub na pogotowie.

Wizyta u pediatry: Jak się przygotować i czego się spodziewać?

Gdy zdecydujesz się na wizytę u pediatry, ważne jest, abyś była dobrze przygotowana. Zebranie wszystkich niezbędnych informacji pomoże lekarzowi szybko postawić diagnozę i podjąć właściwe kroki. Pamiętaj, że lekarz będzie potrzebował od Ciebie jak najwięcej szczegółów dotyczących stanu zdrowia dziecka.

O co zapyta lekarz? Informacje, które warto mieć pod ręką

Przygotuj się na to, że lekarz zada Ci szereg pytań. Zapisanie sobie odpowiedzi na nie przed wizytą może znacznie ułatwić komunikację i przyspieszyć proces diagnostyczny. Oto kluczowe kwestie, o które z pewnością zostaniesz zapytana:

• Kiedy dokładnie zaczęły się wymioty?
• Jak często dziecko wymiotuje?
• Jaki mają charakter wymioty (chlustające, treści pokarmowe, niestrawione jedzenie)?
• Co dziecko jadło i piło w ciągu ostatnich 24-48 godzin?
• Czy wymiotom towarzyszą inne objawy (gorączka, biegunka, ból brzucha, ból głowy, wysypka)?
• Czy dziecko oddaje mocz? Jeśli tak, to jak często i w jakiej ilości (ile mokrych pieluch, ile razy w toalecie)?
• Czy dziecko jest apatyczne, senne, czy ma energię do zabawy?
• Czy doszło do jakiegoś urazu głowy przed pojawieniem się wymiotów?
• Czy dziecko przyjmuje jakieś leki?
• Czy w ostatnim czasie dziecko miało kontakt z osobami chorymi?

Przeczytaj również: Zabawki sensoryczne DIY: proste pomysły wspierające rozwój dziecka.

Możliwe badania: czego się spodziewać w gabinecie i na szpitalnym oddziale?

Wizyta u lekarza zazwyczaj rozpocznie się od dokładnego wywiadu i badania fizykalnego dziecka. Lekarz oceni stan nawodnienia, zbada brzuszek, gardło, osłucha płuca. W większości przypadków, przy typowej "jelitówce" i braku objawów alarmowych, to wystarczy do postawienia diagnozy i zalecenia leczenia domowego. W uzasadnionych przypadkach, zwłaszcza gdy objawy są niepokojące lub dziecko wymaga hospitalizacji, lekarz może zlecić dodatkowe badania. Mogą to być badania krwi (np. morfologia, elektrolity, CRP), badanie moczu, a w rzadszych sytuacjach, przy podejrzeniu poważniejszych problemów, USG jamy brzusznej czy konsultacje specjalistyczne.